Totaalkwaliteitsmanagement

Samenwerking tussen de controle van EUROLOGOS en de controle van de KLANT

Een minioorlog tussen revisors voorkomen
Herlezers die voor klanten de taalkwaliteit moeten controleren van een tekst die door een van de kantoren van de EUROLOGOS Groep is vertaald, hebben niet meer verplichtingen dan ongeacht welke andere revisor. In dat geval moeten zij slechts vijf deontologische en professionele regels naleven.

Het werkelijk in het contract vastgelegde kwaliteitsniveau beoordelen
De herlezer van de klant die de door Eurologos vertaalde teksten controleert, moet op de hoogte zijn van het kwaliteitsniveau dat in het contract tussen zijn opdrachtgever en een van onze kantoren werd vastgelegd op het moment van de bestelling. Als er bijvoorbeeld contractueel een 'vertaalkwaliteit'-niveau werd vastgelegd zonder terminologie en zonder 'aanpassings'-supplement (geen aanleg van gevalideerde glossaria en geen geomarketing- en geostilistische bepaling van de tekst), of als er geen 'editingkwaliteit'-niveau - d.w.z. de zogenaamde 'foutloze' taaluitmuntendheidsservice tekst/lay-out - werd besteld, dan moet de corrector zich beperken tot het beoordelen van de werkelijk gevraagde taallevering.

De onopzettelijke auteurscorrecties bij 'herschrijving van de vertaling'
Soms brengt de corrector verbeteringen aan die de brontekst op semantisch vlak (ontrouw aan de betekenis) of op (geo- of socio-)stilistisch vlak veranderen. In dat geval loopt hij dan ook het gevaar op te gaan in de zogenaamde 'herschrijving van de vertaling', waarbij hij - met opzet of onbewust - auteurscorrecties aanbrengt. Die laatste zouden vanzelfsprekend conceptueel gerechtvaardigd en zelfs contextueel noodzakelijk kunnen zijn. Natuurlijk brengen ze geen vertaalfout aan het licht. En de corrector van de klant moet zijn opdrachtgever op de hoogte brengen van de vertaalvrijheden die hij zich heeft veroorloofd, of die volgens hem onontbeerlijk waren (om marketing- of aanpassingsredenen). In ieder geval is het altijd de opdrachtgever die beslist om de te vertalen teksten te wijzigen (risico van afwijking van de marketingpositionering of van de strategische hoofdlijn van de bedrijfscommunicatie).

Het gevaar om misbruik te maken van overontwikkelde taalego's
De herlezer van de klant moet - net als de vertaler-revisor van Eurologos - actief voorkomen dat er een vruchteloze stilistische competitie of een 'karakter'-oorlogje ontstaat. Zijn 'sterke' positie wordt slechts geëvenaard door de zwakte van de positie van zijn werkgever of van zijn opdrachtgever die niet wordt geacht de taal in kwestie te kennen. De Eurologos-vertalers proberen van hun kant al jaren om, in de zoektocht naar wat de taalkundigen de 'bijna-perfectie' noemen, nooit te vergeten dat het niet om een wedstrijd tussen overontwikkelde ego's gaat. Het leveren van meertalige diensten aan een moderne onderneming is een samenwerking die is gericht op het maximaliseren van de uiteindelijke kwaliteit van de publicaties. Ze worden trouwens altijd verondersteld voor verbetering vatbaar te zijn. Taalkundigen, die daaromtrent heel sarcastisch zijn, hebben deze zoektocht 'de asymptotische poging van een veronderstelde verbetering ...' genoemd (zie bijvoorbeeld de Franse vertaalwetenschapper Jean-René Ladmiral).
We houden hier overigens geen rekening met de denkbeeldige situaties waarin een herlezer van de klant zelfs belangenconflicten zou kunnen hebben tegenover een grote vertaalfirma als leverancier (zeldzaam geval, maar altijd mogelijk).

De risico's van de hypercorrectie en het professionele respect van de vertaler-revisor
Als de corrector van de klant de stijl, en zelfs het onverzettelijke idiolect van de vertaler (namelijk zijn persoonlijke en steeds unieke manier van vertalen) wil veranderen, moet hij daar eveneens de persoon die verantwoordelijk is voor de publicatie, vanop de hoogte brengen, al was het maar om hem niet te laten paniekeren over de geleverde 'kwaliteit van de vertaling'. Alle correctors van klanten zouden immers moeten kunnen weerstaan aan de natuurlijke behoefte om alles te herschrijven, in de wetenschap dat niets zo subjectief is als de beoordeling van een goed vertaalde regel. Als de corrector die van de klant de opdracht heeft gekregen een tekst te controleren, toch opgaat in de zogenaamde 'naar oneindigheid neigende hypercorrectie', moet hij op zijn minst aan zijn opdrachtgever (of aan zijn werkgever) melden wat het toepassingsgebied is van zijn tussenkomsten om die te relativeren en het vakmanschap van de vertalers te respecteren, die - op bedrieglijke wijze - aan de kaak zouden kunnen worden gesteld.

Samenwerking tussen herlezer van de Klant en vertalers-terminologen van EUROLOGOS
De herlezer van de klant is belast met het verifiëren, in fine, van de terminologische precisie en de idiomatische uitdrukkingen die eigen zijn aan het technolect van zijn onderneming. Daarin zou hij onvermurwbaar moeten zijn. Op dat punt wil Eurologos trouwens dat hij al zijn technische kennis gebruikt om er samen met de vertalers en terminologen van onze kantoren toe bij te dragen dat de teksten bijzonder relevant worden. Hij zou niets over het hoofd mogen zien als het gaat om specifiek taalgebruik van zijn sector en zijn firma (en zelfs van zijn bedrijfsdepartement). Zijn taak bestaat erin dat de knowhow van de onderneming van de klant zonder fout met een uitzonderlijke terminologische nauwkeurigheid wordt beschreven: dat is noodzakelijk voor de goodwill van de onderneming en de commercieel-technische efficiëntie, die groot gevaar lopen. Op die manier moet ook een samenwerking voor het opstellen en valideren van glossaria, voor de homogenisering van de 'huisstijl' en het vertrouwd maken met de producten-diensten van de onderneming van de klant tot stand worden gebracht. Die moet ook voortdurend worden onderhouden, zodat de kwaliteit van de teksten in de verschillende doeltalen wordt verbeterd.

We zouden nog andere regels kunnen opnoemen, die overigens terug te vinden zijn in verschillende boeken die door de bestuurders van Eurologos werden geschreven. Maar ze zijn allemaal afgeleid van de laatste regel die is gericht op de directe samenwerking tussen enerzijds de correctors van de klant en anderzijds de vertalers, revisors, terminologen en taalcoördinators van de Eurologos Groep.