Aangezien er in een tekst altijd 'verbeteringen' kunnen worden aangebracht (de tekst kan overigens ook ongewild slechter worden gemaakt), wat zijn dan de objectieve criteria om de kwaliteit van een vertaling te beoordelen en er de aanvaardbaarheid van vast te stellen?
Natuurlijk hebben we het hier over de zogenaamd pragmatische teksten (commerciële, technische en reclameteksten). Voor de poëtische en literaire teksten moet er uiteraard een volledig ander kritisch discours in aanmerking worden genomen. Ook andere parameters - die nog ingewikkelder zijn en we overigens in ons boek 'Vertaling, Tekstaanpassing en Meertalige Editing' behandelden - zijn van belang.
Hieronder beperken wij er ons dan ook toe om het gebied van de teksten die kenmerkend zijn voor de 'industriële of institutionele documentatie' van naderbij te bekijken.
Hier vindt u zes heel duidelijke beoordelingscriteria om iedere mogelijke kritiek die erop is gericht een vertaling te beoordelen, aan de kaak te stellen of te betwisten, te staven of anders te rechtvaardigen.

Graad van betwistbaarheid

1. Spelling
Op het vlak van de spelling is er zo goed als geen beoordelingsmarge.

2. Syntaxis
Op het vlak van de syntaxis is de gegronde beoordelingsmarge nog altijd vrij beperkt.

3. Semantische nauwkeurigheid
De beoordelingsmarge op het vlak van de semantische reconstructie is al wat ruimer (metaforen, wijdlopige fraseologieën, uitzettingscoëfficiënt, enz.).

4. Terminologische relevantie en precisie
De terminologische relevantie en de precisie van het technolect, die eigen zijn aan het terrein van de vertaalde tekst, hangen in sterke mate af van de beschikbaarheid van vooraf gevalideerde glossaria (de graad van betwistbaarheid neemt toe).

5. Geostijl en sociostijl voor reconstructie
Aangezien geostijlen geneigd zijn om te verschillen naargelang de continenten, de tijd en de sociale lagen, kan de beoordelingsmarge bijzonder belangrijk zijn.

6. Stilistische kwaliteit en vertaalidiolect
Ten slotte kan de stilistische kwaliteit van het eindidiolect het voorwerp zijn van eindeloze discussies: zelfs Proust en Joyce hadden de grootste problemen om hun werk gepubliceerd te krijgen ...

Zie schema

Syntaxis (in navolging van de spelling moet de syntaxis wijdverspreid bestaande grammaticale regels eerbiedigen);

Semantische nauwkeurigheid (de volledige reconstructie van de betekenis, niet meer en niet minder: de mogelijke beoordelingsverschillen stapelen zich op wegens, onder andere, problemen op het vlak van 'vertaalbaarheid');

Terminologie (de relevantie en precisie van het lexicon leveren het probleem van het specifieke technolect dat moet worden gebruikt, en de voorafgaande validatie ervan: opstellen van de technische glossaria en idiomatische uitdrukkingen);

Geostijl en sociostijl (de taal van het lezerspubliek of de geografische doelmarkt, die eveneens op voorhand moet worden vastgelegd, vooral met het oog op socio-economische overeenkomst);

Stilistische kwaliteit (de duidelijkheid en schoonheid van het taalgebruik, die deel uitmaken van de stijl van de brontaal en het ondoorgrondelijke mysterie van het individuele idiolect: maximale afwijking van de beoordelingssubjectiviteit).

Het lijkt vanzelfsprekend dat, wanneer er wordt afgeweken van het strikt orthografische criterium, de taalkundige beoordelingen aanzienlijk kunnen verschillen, en zelfs uitermate subjectief worden, wanneer het om de kwaliteit van de stijl gaat. Alle kritiek die erop is gericht de aanvaardbaarheid van een vertaalde tekst te betwisten, maar niet - direct of indirect - onder een van deze zes criteria valt, loopt op die manier het risico algemene kritiek te zijn, die onvermijdelijk onaanvaardbaar is ("de tekst is slecht vertaald", "dit is een letterlijke vertaling", "de tekst is niet door een native speaker vertaald", enz.).