De revisors die door de klanten worden opgedragen om de taalkwaliteit van een door één van de kantoren van de EUROLOGOS-groep vertaalde tekst te controleren, hebben niet meer verplichtingen dan om het even welke andere revisor. Zo volstaat het om vijf ethische en professionele regels te volgen.
Het kwaliteitsniveau beoordelen dat werkelijk in het contract werd bepaald
De revisor van de klant die de door Eurologos vertaalde teksten controleert, moet op de hoogte zijn van het door zijn opdrachtgever en één van onze kantoren op het moment van de bestelling in het contract bepaalde kwaliteitsniveau. Werd er in het contract bijvoorbeeld een 'vertaalkwaliteitsniveau' bepaald, zonder terminologie en zonder 'aanpassingstoeslag' (er worden geen bekrachtigde woordenlijsten opgesteld en er is geen sprake van geomarketing- en geostilistische lokalisatie van de tekst), of werd er geen 'editingskwaliteit' besteld, met andere woorden de kwalitatief meest hoogstaande taaldienst met een 'foutloze' tekst en lay-out, dan moet de revisor enkel de werkelijk gevraagde en betaalde taalkundige levering beoordelen.
De onopzettelijke (of onbewuste) auteurscorrecties van de 'vertaalherschrijving'
Soms brengt de corrector verbeteringen aan die de brontekst op semantisch gebied (onnauwkeurige weergave van de betekenis) en op stilistisch gebied (geo- of sociostijl) wijzigen. In dat geval loopt hij het risico van op te gaan in de zogenaamde 'vertaalherschrijving', waarbij hij al dan niet met opzet auteurscorrecties aanbrengt. Uiteraard is het mogelijk dat die correcties conceptueel gerechtvaardigd en zelfs contextueel noodzakelijk zijn. Ze kunnen echter vanzelfsprekend niet als vertaalfouten worden beschouwd. Bovendien behoort de corrector van de klant zijn opdrachtgever op de hoogte te stellen van de vertaalvrijheden die hij zich heeft veroorloofd, of die onontbeerlijk bleken te zijn (om marketing- of aanpassingsredenen). In ieder geval komt het altijd de opdrachtgever toe om te beslissen de te vertalen teksten te wijzigen (gevaar dat er van de marketingpositionering of van de strategische lijn van de bedrijfscommunicatie wordt afgeweken).
Het gevaar om de overontwikkeling van de taalkundige ego’s te misbruiken
Net als de vertaler-revisor van Eurologos moet de revisor van de klant er alles aan doen om te vermijden dat hij in een nergens toe leidende stilistische wedstrijd terechtkomt, of zich met 'karakterieel' geruzie inlaat. Zijn 'machtspositie' is slechts te vergelijken met de zwakte van de positie van zijn werkgever of opdrachtgever die niet wordt geacht de taal in kwestie te kennen. Zelf proberen de vertalers van Eurologos al jarenlang om nooit te vergeten dat het niet om een wedstrijd van overontwikkelde ego’s gaat, die de 'bijna-perfectie' nastreven. Aan een hedendaags bedrijf meertalige diensten leveren, is een niet altijd makkelijke samenwerking met de bedoeling de eindkwaliteit van de publicaties te maximaliseren. Er wordt trouwens altijd van uitgegaan dat die publicaties voor verbetering vatbaar zijn (de op dit vlak bijzonder sarcastische taalkundigen noemen dit streven op een al te geleerde manier 'de asymptotische inspanning van een veronderstelde verbetering …'). Overigens wordt geen rekening gehouden met de mogelijke situaties waarin een revisor van de klant belangenconflicten zou kunnen hebben tegenover een grote vertaalfirma als leverancier (zeldzaam geval, maar altijd mogelijk).
De risico’s van hypercorrectie en het professionele respect voor de vertaler-revisor
Als de corrector van de klant de stijl wil wijzigen, of zelfs het eigenzinnige idiolect van de vertaler (namelijk zijn persoonlijke en altijd unieke manier van vertalen), moet hij daar ook de voor de publicatie verantwoordelijke persoon van op de hoogte brengen, al was het maar om te vermijden hem schrik aan te jagen in verband met de door Eurologos geleverde 'kwaliteit van de vertaling'. Alle correctors van klanten zouden immers moeten kunnen weerstaan aan de natuurlijke drang om alles te herschrijven, in de wetenschap dat niets subjectiever is dan de beoordeling van een goed vertaalde regel. Als de corrector die door de klant wordt opgedragen een tekst te controleren, echter toch opgaat in de zogenaamde 'eindeloze hypercorrectie', moet hij op zijn minst zijn opdrachtgever (of zijn werkgever) op de hoogte stellen van de toepassingssfeer van zijn veranderingen, om ze te relativeren en het professionalisme van de vertalers van Eurologos te respecteren, dat op een bedrieglijke en valse manier in twijfel zou kunnen zijn getrokken.
Om meertalige bedrijfstechnolecten aan te leggen, moeten er vertaalgeheugens
worden aangemaakt: de kantoren van Eurologos doen dat.
Samenwerking tussen de revisor van de klant en de vertalers-terminologen van EUROLOGOS
De revisor van de klant heeft natuurlijk als taak om op het einde de terminologische precisie en de idiomatische uitdrukkingen die eigen zijn aan het technolect van zijn bedrijf, te controleren. Daarin zou hij onverzettelijk moeten zijn. Op dat punt wenst Eurologos trouwens dat hij al zijn technische kennis aanwendt om samen met de vertalers en terminologen van onze kantoren de teksten bijzonder relevant te helpen maken. Hij zou niets op het vlak van specifiek taalgebruik in zijn sector en firma (en zelfs in zijn bedrijfsafdeling) door de vingers mogen zien. Wat dat betreft, zal geen enkele vertaler ooit volledig zonder de revisor van de klant kunnen. Bijgevolg moet er een samenwerking op het getouw worden gezet om woordenlijsten aan te leggen en te bekrachtigen, om de 'huisstijl' te homogeniseren, en om vertrouwd te raken met de producten-diensten van het bedrijf van de klant. Die samenwerking wordt ook voortdurend onderhouden om de kwaliteit van de teksten in de verschillende doeltalen te verbeteren.
We zouden nog andere regels kunnen opsommen, die overigens in verschillende door de bestuurders van Eurologos geschreven boeken worden uiteengezet. Maar ze vloeien allemaal voort uit deze laatste regel die gericht is op de rechtstreekse samenwerking tussen enerzijds correctors van klanten en anderzijds vertalers, revisors, terminologen en taalkundige coördinators van de Eurologos Groep.
){kind=link}